De kracht van de praktijk: het keuzeproces van basis naar secundair

19 december 2017

Zo breng je talent en passie samen. Ik surf wat op het internet en dit is maar één van de titels die ik tegenkom van artikels waarin talent centraal staat. Onze samenleving draait op passie, bevlogenheid en inspiratie, zo lijkt het wel. Vacatures staan er bol van. En ook ons onderwijs zit mee op de kar. Talenten ontwikkelen in een leertraject op maat, er is geen school in Vlaanderen die er niet voor kiest. En er gebeuren inderdaad prachtige dingen in scholen.

Het is dan ook even slikken als je de slotbevindingen leest van Transbaso, een grootschalig onderzoek naar de overgang van basis naar secundair onderwijs en hoe leerlingen, ouders en leerkrachten dit keuzeproces beleven. Dan blijkt het talentenverhaal in realiteit (nog) niet evident.

De overgrote meerderheid (80 à 85%) van de leerlingen die na het doorlopen van het zesde leerjaar basisonderwijs overgaat naar het secundair onderwijs, kiest voor de opties Latijn of moderne wetenschappen. Of hoe talent ondergeschikt is aan zo hoog mogelijk mikken.

Studiekeuze wordt nog steeds i    n de eerste plaats bepaald door de prestaties van leerlingen voor wiskunde en Nederlands. Persoonlijke interesses spelen amper mee. Wie geen 70% haalt, ziet zijn keuzevrijheid al behoorlijk ingeperkt. Tal van leerlingen hebben zo, nog voor ze goed en wel gestart zijn in het secundair, al sterk het gevoel dat ze zijn mislukt.

Een stralende toekomst ligt niet altijd binnen handbereik, hoe sterk basisscholen ook inzetten op talenten. Er zijn een aantal mechanismen die een eerlijke en transparante keuze in de weg staan. Hardnekkig watervaldenken is doorgedrongen in elke porie van onze samenleving.

De structuur van het secundair onderwijs is een kluwen, een nest waarin een kat haar jongen niet terugvindt. Inschrijvingen in scholen starten alsmaar vroeger en leggen nog meer druk op het keuzeproces.

Je zou er moedeloos van worden.

En toch is dit ook een positief verhaal. Dat zeg ik niet alleen omdat ik het afgelopen jaar deel uitmaakte van het Transbaso team en tal van tools hielp ontwikkelen om leerlingen, ouders en leerkrachten te versterken in dit keuzeproces. Dat zeg ik ook als Schoolmaker, omdat wij rotsvast geloven in de kracht van schoolteams om zichzelf keer op keer heruit te vinden om het beste onderwijs te bieden aan iedereen. Maar boven alles is het gebaseerd op de ervaring tijdens de slotconferentie van Transbaso, begin december. Meer dan tweehonderd bevlogen onderwijsprofessionals luisterden naar de resultaten van vier jaar onderzoek en toonden zich vastbesloten om het hier niet bij te laten. Het materiaal dat hen werd aangereikt om aan de slag te gaan, werd met open armen ontvangen. Zij zien kansen. Ik heb dan ook de hartslag van ons onderwijs gevoeld, de veerkracht van gedreven leerkrachten, de grote betrokkenheid op hun leerlingen, het onvermoeibare blijven geloven in elke leerling.

Voor mij is het de prachtige bevestiging dat, wanneer je mensen de juiste ondersteuning aanreikt, heel veel mogelijk is. Dat systemen en structuren niet alles bepalen. Scholen zijn mensenwerk: we hebben zelf veel in handen.

Change will not come from above. Dat wil niet zeggen dat het vanzelf gaat. Tijdens het slotdebat waren de populairste aanbevelingen diegenen die opriepen tot meer ondersteuning voor schoolteams. Wij zetten hier als Schoolmakers graag mee onze schouders onder

  • door scholen te helpen onderwijs op tienermaat te organiseren, gaande van een brede eerste graad tot een echte tienerschool. Om zo kinderen alle kansen te bieden zichzelf, hun interesses en mogelijkheden goed te leren kennen en van daaruit een gemotiveerde schoolloopbaan uit te bouwen.
  • door breed kijken naar leerlingen en breed evalueren handen en voeten te geven, zodat leerkrachten er onderbouwd mee aan de slag kunnen
  • door leerkrachten te versterken in hun rol als coach en het eigenaarschap van kinderen over hun onderwijsloopbaan te versterken
  • door schoolteams te ondersteunen in visieontwikkeling en professionalisering rond onderwijsloopbaanbeleid
  • door mee te zoeken wat in de school al aanwezig is en hoe je daar verder op kan bouwen

Transbaso is afgelopen. Een beweging trekt zich op gang. Schoolmakers houdt het verhaal graag mee gaande. Laat het ons weten als we iets voor je kunnen betekenen.

Mie Bruyninckx

mie@schoolmakers.be

 

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten, publicaties en verhalen?

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Schoolmakers begeleidt leer- en veranderprocessen in scholen, van kleuter- tot volwassenenonderwijs. Wij werken nauw samen met raden van bestuur, directies, leerkrachten, leerlingen, oudercomités, pedagogisch begeleiders, ... Wij leveren maatwerk.

Volg ons op Twitter #Schoolmakers
Schoolmakers op Facebook
Schoolmakers CVBA, Dorpsstraat 1, BE-3020 Winksele - info@schoolmakers.be © 2018 Schoolmakers, Alle rechten voorbehouden - Privacy policy

Website door rubenvaes.be